Een "pittig" of intensief kind heeft meestal geen lastig karakter, maar een gevoeliger zenuwstelsel, of een geschiedenis van te vaak niet gezien of begrepen worden. Intensiteit vraagt niet om minder grenzen. Het vraagt om meer afstemming tussen ouder en kind.
Je hoort het van de juf. Van je moeder. Van je schoonouders. Van jezelf, op een avond waarop je het niet meer weet: hij is gewoon moeilijk.
Misschien zeggen anderen het wat vriendelijker: pittig. Intensief. Temperamentvol. Maar de boodschap is dezelfde: dit kind is intenser dan andere kinderen. Reageert heftiger. Past zich moeilijker aan. Is sneller van slag, sneller boos, sneller overspoeld.
En jij doet je best. Elke dag opnieuw. Maar ergens sluipt er een gevoel binnen dat je liever niet hardop zegt: soms is het gewoon hartstikke moeilijk om dit kind liefdevol te ondersteunen.
Dat gevoel is geen bewijs dat je tekortschiet. Het is een bewijs dat je al heel lang heel hard werkt, omdat je je kind gezond en gelukkig groot wil krijgen.
Wat je ziet is niet wat er speelt
Intensiteit bij kinderen heeft meer dan één gezicht. En meer dan één oorzaak.
Gevoelig geboren
Sommige kinderen zijn van nature gevoeliger gebouwd. Ze horen de spanning in jouw stem, voelen de drukte van een volle dag al 's ochtends aankomen, en verwerken de hele tijd al meer dan anderen zien.
Alertheid aangeleerd
Een kind dat zich te vaak niet gezien, gehoord of begrepen heeft gevoeld, leert alert te zijn. Ontspanning voelt niet veilig, dus het zenuwstelsel stelt zich in op waakzaamheid.
Wat eruitziet als aandacht vragen is bijna altijd: ik heb jou nodig om te helpen reguleren wat ik zelf nog niet kan.
Het kind vraagt niet om minder grenzen. Het vraagt om meer afstemming.
Wat is de wisselwerking tussen een intensief kind en de ouder?
Er is iets wat zelden goed beschreven staat. Dat is de wisselwerking.
Een intensief kind roept bij ouders intensieve reacties op. Spanning. Uitputting. Soms wanhoop. En die reacties voelt het kind, dat verhoogt de spanning, dat verhoogt de reacties. Ouder en kind versterken elkaar — niet omdat een van beiden het fout doet, maar omdat ze in een patroon zitten dat zichzelf in stand houdt.
Je kunt dat patroon niet doorbreken door het kind te veranderen. Je kunt het alleen doorbreken door de afstemming te veranderen. En afstemming begint bij de volwassene — niet omdat de schuld bij jou ligt, maar omdat jij degene bent met de rijpste hersenen. Jij hebt het vermogen om de cirkel te doorbreken. Je kind nog niet.
Dat is het meest hoopvolle wat er over dit onderwerp te zeggen valt: als de sleutel bij jou ligt, kun jij ook iets bewegen.